Jinsi baadhi ya nchi zinavyojitahidi kukabiliana na mabadiliko ya tabia-nchi.

Nchi tofauti duniani zinaendelea kuweka mikakati bomba ya kukabiliana na mabadiliko ya tabia-nchi ambayo imeathiri sekta mbalimbali hivyo kuchangia kudorora kwa uchumi na mazingira.

Baadhi ya mikakati ni pamoja na upanzi wa miti, uhamasishaji wa umma kuhusu umuhimu wa mazingira safi, kuhimiza watu kukuza mimea kwa kutumia mbolea zinazotokana na wanyama n.k

Nchini Kenya,Rais Uhuru Kenyatta alitoa amri ya kupiga marufuku matumizi ya karatasi ya plastiki.Sheria ilishaanza kutekelezwa na iwapo utapatikana utapigwa faini.

Nchi za umoja wa Ulaya kama vile Ufaransa,Wingereza, Uhispania,Italia, Ujerumani zilifanya mkutano wa kujadili mipango ya kuhifadhi mazingira na kukabili janga hili kiujumla.Baadhi ya maafikiano ni pamoja na mchango wa fedha ili kufadhili viwanda mbalimbali kutumia gesi na nishati zisizoweza kuchafua mazingira.

Nchini Australia binti mmoja wa takriban miaka kumi na sita alianza mpango wa kuhamasisha vijana juu ya athari za janga hili na kushinikiza jumuiya ya kimataifa kuweka mipango madhubuti ya kupunguza madhara zaidi zinazoweza kujitokeza na janga ili.

Ikumbukwe kwamba wanasayansi wameonya kwamba huenda kukashuhudiwa ongezeko la majangwa duniani na ukosefu wa rutuba katika ardhi nyingi kufikia mwaka 2030

Mabadiliko Ya Tabia-nchi: Upanzi wa miti.

Miti ina umuhimu mkubwa katika kukabiliana na mabadiliko ya tabia-nchi.Karne ya ishirini na moja imeshuhudia uharibifu mkubwa wa mazingira.Binadamu anazidi kukata miti ovyo bila mpangilio mwafaka na kugeuza misitu makazi yake.Kwenye rubaa za kimataifa tumeona mwaka huu misitu mikubwa ambayo ni vyanzo vya maji duniani vikichomwa na hatua madhubuti kukosa kuchukuliwa.Mfano mzuri ni msitu wa Amazon ambao uko Brazil ulioteketea pakubwa.Imelazimu nchi tajiri duniani kuchanga fedha za kuijenga upya.Nchi Kenya tumeshuhudia vuta nikuvute kati ya serikali na wananchi waliokuwa wakistakimu kwenye msitu wa Mau baada ya serikali kuanza mpango wa kufurusha wananchi waliokuwa wakiishi hapo.Hata wanasiasa wamesikika wakipinga vikali mpango huo.Msitu huo ambao ndio chanzo cha mito mingi nchini humo umeharibiwa sana na kuchangia ukame.Miti ina umuhimu mwingi sana hasa ikizingatiwa kwamba husafisha hewa na kuondoa uchafu uliomo.Aidha,miti huzuia mmonyoko wa udongo ambao umeathiri pakubwa uzalishaji wa vyakula kwani ardhi imekosa rutuba.Miti pia ni makazi ya wanyama mathalan ndege ambao pia huweza kuwa kivutio cha watalii.Miti mingine hutumika kama dawa kwa kutibu magonjwa.Hivyo inalazimu jamii ya kimataifa kufikiria upya mpango mingine kama vile kuchipuka kwa miji na kulinda mazingira kuepusha madhara yanayoweza kupata binadamu.Ikumbukwe kwamba karne ya ishirini na moja imeshuhudia ongezeko la madhara ya kimazingira kama vile mafuriko,ukame,mitetemeko ya ardhi n.k

Historia Ya Mwendazake Prof.Ken Walibora.

Marehemu Ken Walibora Waliaula alizaliwa kati ya mwaka 1964 na 1965,januari sita katika eneo LA Baraki kaunti ya Bungoma kama kitinda mimba.Yeye pamoja na familia yake walihamia eneo la Cherenganyi,kitale,Kaunti ya Tans nzoia.Katika umri wa miaka sita,Walibora aligundua kuwa na majina mawili,Kennedy na George ila akalichagua Kennedy kutokana na umaarufu wa rais wa Marekani wakati huo John F.Kennedy.Masomo
Mwanga wa masomo ya mwenda zake ulitokea chuo cha Nairobi alikojipatia shahada ya first class katika sanaa ya fasihi na Kiswahili Mei 2004.Alijipatia shahada ya uzamili yani masters katika chuo cha Ohio nchini Marekani mwaka 2006.Aliendeleza masomo yake chuoni humo na kujipatia shahada ya uzamifu yani PhD mwaka 2009.Kazi
Marehemu ashawahi fanya kazi kwingi kama mhadhiri,mwalimu,mtangazaji,mwandishi na mchapishajiKati ya mwaka 2005-2007 Walibora alifunza chuo cha Ohio nchini Marekani
Kati ya mwaka 1999-2004 Ken alikuwa msomaji wa habari za kiswahili katika runinga ya NTV
Mwaka 1996-1999 Walibora alifanya kazi kama mtangazaji wa Redio,mhariri na mkalimani katika idha ya KBC
Mwaka 1985-86 Ken alifanya kazi katika wizara ya maswala ya ndani ya nchi
Na mwaka 1988-1996 Marehemu alifunza shule ya sekondari kama mwalimu wa kiingereza na na Kiswahili.Uandishi
Profesa Ken amejishindia tuzo maridhawa kutokana na kazi yake ya uandishiMwaka 2015 marehemu alijishindia tuzo tatu mtawalia za Jomo Kenyatta Literature Prize kufuatia vitabu vyake vya Ndoto ya Amerika,Kisasi Hapana na Nasikia sauti ya mamaMarehemu amejipa sifa kutokana na uandishi wake uliokosha wengi,uchapishaji na uhariri vyote ambavyo amefanya kwingi.Baadhi ya vitabu alivyoviandika na kuchapisha ni pamoja na;
Kidagaa kimemwozea kilichotahiniwa nchi nzima kati ya mwaka 2014-2017.Ken alikiandika kitabu hiki mwaka 2012.
Siku Njema,tungo alilolitunga mwaka 1996.Kitabu hiki ndicho kilichomtambulisha Marehemu katika ulimwengu wa uandishi.
Innocence Long Lost,tungo alilodhihirishia ulimwengu kuwa hakukipenda tu kiswahili pekee bali pia kiingereza
Ndoto ya Amerika 2003
Kisasi Hapana 2009
Nasikia sauti ya mama 2015 na tungo zingine nyingi kama Damu nyeusi na hadithi nyinginezo alichoshirikiana na Ahmed Said Mohamed na Nizikeni papa hapa tungo ndani ya kitabu tumbo lisiloshiba.Hadi kufa kwake Marehemu amekuwa mhadhiri katika Chuo cha Mahusiano ya Kimataifa na Diplomasia cha Riara.Marehemu katika Maisha yake hapa Duniani amesisimua wengi,amefunza na kuelimisha kupitia tungo zake…

Jinsi mabadiliko ya tabia-nchi imeathiri Kilimo.

Mabadiliko ya tabia-nchi yameathiri pakubwa sekta ya kilimo na inatabiriwa kuwa kutaathiri utoshelezi wa vyakula siku za halafu.Utoshelezi wa vyakula duniani unategemea uzalishaji wa vyakula vyenyewe pamoja na upatikanaji wazo.Mabadiliko haya yataathiri utoshelezi wa vyakula madhali bei ya vyakula itakuwa ghali hivyo kuathiri upatikanaji wa vyakula.Maji yanayohitajika katika uzalishaji wa vyakula yatakuwa kidogo sana kwa sababu ya ukame na kupanda kwa matumizi yake katika ukuzaji wa mimea.Aidha, kutakuwepo na mashindano katika kupata ardhi ya kufanyia ukulima kwa kuwa ardhi nyingi zitaendelea kupoteza rutuba hivyo kutokuwa mahali pazuri pa upanzi.Kuongezeka kwa mabadiliko ya hali ya hewa kutachangia kupanda kwa mafuriko,ukame hivyo kuchangia kupanda kwa gharama ya maisha.Licha ya kuwa kupanda kwa halijoto na ongezeko la hewa ya kabondioksaidi kunaweza kusababisha ongezeko la mazao, ni kweli kwamba joto na ukame unaathiri mimea wakati wa kutoa maua.Kuongezeka kwa halijoto duniani pia kumewatatiza wanyama wanaoishi ardhini na majini kwa hawapati chakula na maji yanayowatosheleza.Ongezeko hili la joto pia linachangia kuongezeka kwa viini vinavyosababisha magonjwa.Ongezeko la joto pia linachangia kuongezeka kwa mvua hivyo kusababisha mafuriko inayoharibu miundomsingi na nyumba za watu.Ni muhimu jumuiya ya kimataifa kuelewa athari ya mabadiliko ya tabia-nchi kwa zaraa na kuchukua hatua madhubuti ya kukinga jamii dhidi ya ukosefu wa vyakula hivyo kuhatarisha maisha ya watu.

Athari za mabadiliko ya tabia-nchi.

Mabadiliko ya tabia-nchi imeathiri pakubwa mazingira na binadamu kwa ujumla.Kupanda kwa halijoto duniani kumechangiwa na ongezeko la mkusanyiko wa gesi za kivungulio na kutosawazishwa kwa nishati za duniani.Baadhi ya athari ya mabadiliko ya tabia-nchi za moja kwa moja ni kama vile:

  1. Kupanda kwa halijoto
  2. Kupanda kwa usawa wa bahari
  3. Kushuka kwa barafuto
  4. Kubomoka kwa kiboreshaji
  5. Ongezeko la mvua ya mawe
  6. Kupanda kwa halijoto ya bahari

Mabadiliko ya tabia-nchi zisizo za moja kwa moja ni kama vile:

  1. Ongezeko la ukosefu wa maji na njaa duniani
  2. Kudhoofika kwa watu kiafya kwani kuna magonjwa kama saratani ya ngozi yaliyozuka kwa sababu ya kupanda kwa joto.
  3. Ongezeko la viini vinavyosababisha magonjwa
  4. Ongezeko la hitaji la pesa ili kukabili mabadiliko ya tabia-nchi kwa binadamu.
  5. Kupotea kwa usawazishaji wa kimazingira kutokana na kuzuiwa kwa ongezeko la flora na fauna.
  6. Mabadiliko katika sekta ya zaraa na miundomsingi.

Ikumbukwe athari hizi ni kwa binadamu.#Tukabili mabadiliko ya tabia-nchi.

Riek Machar Apatikana na Korona.

Makamu wa rais wa kwanza wa Sudan kusini ameambukizwa ugonjwa tandavu wa Korona.Imethibitishwa pia mke wake,Angelina Teny,pia amepatikana na ugonjwa huu hatari.

Dkt.Machar alithibitisha habari hizi alipokuwa akizungumza kwenye mazungumzo ya kitelevisheni siku ya Jumatatu.Amesema kuwa wako kwenye karantini katika nyumba yao.

Inadaiwa pia wafanyakazi wa makamu huyo wa rais ikiwemo walinzi wameambukizwa Korona.Hii ni baada ya kutagusana na baadhi ya watu kwenye jopo lililoteuliwa kutafuta mbinu za kupiga vita Korona nchini humo.

Ikumbukwe kuwa Sudan kusini ina watu mia mbili tisini walioambukizwa kufikia sasa.

Aidha, Sudan kusini ndio nchi changa zaidi duniani na imeathirika na vita vya miaka mingi vya kuwania madaraka hasa katika ya Rais Salvakir na makamu wake Machar ila mzozo huu ulitatuliwa.

Mabadiliko Ya Tabia-nchi.

Mabadiliko ya tabia-nchi ni janga la kimataifa ambalo limeathiri maisha ya watu kwenye jamii kiujumla hasa wale wanaoishi mijini.Kupanda kwa nyuzi za joto duniani kumechangia majanga mengine mathalan gharika,ukame n.kHaya mabadiliko yametokana matumizi ya gesi zenye sumu ambayo huachiliwa hewani bila mpango maalum.Athari zake zimedhihirika waziwazi kupitia kuharibika kwa miundomsingi mijini kama vile barabara, sekta ya afya, ukulima n.kShirika la mazingira duniani (U.N.E.P) kupitia ushirikiano na mashirika mengine yasiyo ya kiserikali inatafuta mbinu za kupunguza makali yake.Ili kushinda janga hili italazimu ushirikiano wa washikadau katika ngazi za kitaifa na kimataifa.Baadhi ya mpango za shirika hili ni uhamasishaji kuhusu mazingira, matumizi nishati zinazoweza kutumika tena, mafunzo ya warsha mbalimbali.Viongozi wa mataifa yenye nguvu duniani walikutana mwaka huu kwenye mkutano wa COP-27 kujadili mipango ya kuhifadhi mazingira.Waliamua kila taifa litoe ngwenje fulani ili kuweza viwanda kutumia nishati zinazoweza kutumika tena.Ingawa mpango huu unakabili na tishio la kutotimizwa kwani mataifa mengine hayajakubali.Ikumbukwe kwamba miji ina nafasi kubwa katika mafanikio ya janga hili.Inasubiriwa kuona kama juhudi zinazofanywa zitafua dafu kwani wanasayansi wameonya kuwa binadamu anakabiliwa na tishio la kuangamia kama tatizo hili halishughulikiwa vilivyo.

Félicien Kabuga Akamatwa.

Mshukiwa wa mauaji ya kimbari nchini Rwanda, Félicien Kabuga,amekatwa kwenye eneo la Asnières sur Seine ambao ipo kwenye viunga vya mji mkuu,Paris,Ufaransa.Mshukiwa huyu anatuhumiwa kushirikiana na wengine kuwaua takriban watu elfu mia nane wa jamii ya Tutsi mwaka wa 1994.Inadaiwa kuwa ndiye aliyefadhili mauaji ya watu hao kwa kuwalipa watu fulani.Amepatikana baada ya miaka karibu ishirini na sita ambayo alisakwa bila ya mafanikio.Watu mmoja alidhaniwa kuwa alistakimu nchini Kenya na kuwa baadhi ya viongozi walifanya juhudi ili asikamatwe ila serikali ilikana madai hayo.Inadaiwa aliishi huko Paris kwa kutumia jina lisilo la kweli.Kabuga ni mfanyabiashara anayetoka katika kabila la Hutu na ndiye mwasisi wa kituo cha habari cha Radio Télévision Libres des Mille Collines(RTLM) ambayo inadaiwa kuchochea kutafutwa na kuuawa kwa watu wa jamii ya Tutsi.Ikumbukwe mauaji ya kimbari ya Rwanda yalianza baada kufyatuliwa risasi kwa ndege iliyokuwa ikibeba Rais Juvenal Habyarimana na kuwaua wote waliokuwemo.Jambo hili liliibua hisia kinzani baada ya kudaiwa kuwa ikifadhiliwa na waasi wa Tutsi.Inatarajiwa kuwa atafikishwa kwenye mahakama ya kimataifa mjini Hague,Uholanzi kujibu mashtaka ya mauaji na uchochezi.

Chimbuko la Korona.

Suala la ni wapi ugonjwa tandavu wa Korona ulikotokea bado haiyumkiniki kwani limezua mjadala mpevu ulimwenguni kote.Tetesi ziliibuka kwamba huenda virusi hivi hatari vya Korona vilitokea katika maabara moja ya kufanyia utafiti kwenye mji wa Wuhan,China.Haibainiki ni vipi kwani inadaiwa kuwa huenda ilisababishwa na utepetevu wa wa watafiti au ilikuwa tu ajali ya kawaida.Isitoshe,taarifa nyingine inadai kuwa huenda virusi hivi vilitokea kwa popo ambao hatimaye walivisambaza kwa adinasi.Tatizo lilipo kwenye dhana hii ni inawezekana vipi kuwa utagusano wa binadamu na popo ndio uliosababisha janga hili.Ni ukweli usiokanushika kuwa utafiti uliofanywa kwenye baadhi ya wanyama umethibisha kuwa wanaweza kuambukizwa ugonjwa huu hatari.Suala hili tata limesababisha mvutano katika ya nchi ya Amerika na China kwani Marekani inadai kuwa kuna ukweli unaofichwa na China kuhusu chanzo cha ugonjwa huu.Hivi majuzi Rais wa Amerika,Donald Trump,alisema huenda atawatuma maafisa wake wa ujasusi China kubaini kiini cha ugonjwa wa Korona.Aidha,amepunguza ufadhilii kwa shirika la afya duniani (W.H.O) kwa sababu ya kile alichokiita kama upendeleo kwa China.Ingawa shirika hilo muhimu la afya limekana madai hayo na kusema kuwa wakati huu si wa siasa au mengine bali kuangazia afya ya watu ulimwenguni kote.Inasubiriwa kwa udi na uvumba kuona kama ukweli wa chanzo cha ugonjwa huu utabainika ama vuta nikuvute,shutumu nikushutumu ndizo zitazidi.Muhimu zaidi ni kufuata masharti yanazidi kupewa kuzuia maambukizi zaidi mathalan kukaa mbali wa mita moja,kuosha mikono,kuenda hospitalini iwapo unaona una dalili za Korona, kuvaa kitamvua/maski n.k.Pamoja tuangamize Korona!!!!!!

Aina na mbinu za tafsiri.

Tafsiri ya neno kwa neno.
Hii ni tafsiri ambayo mofimu na maneno hufasiriwa yakiwa pwekepweke kwa
kuzingatia maana zake za msingi bila kujali muktadha wala muundo wala
utamaduni wa lugha lengwa. Mpangilio wa mofimu na maneno wa lugha
chanzi haubadiliki,pia tafsiri hii hulenga tu kupata maana ya kimsingi au ya kamusi. Katika tafsiri hii matini iliyofasiriwa huandikwa chini ya matini ya
lugha chanzi.

Tafsiri sisisi.
Tafsiri hii hutoa maana za kimsingi za maneno yakiwa pwekepweke kwa
kuzingatia kanuni za kisarufi za lugha lengwa hususani sintaksia. Mbinu hii
haizingatii muktadha wala utamaduni wa lugha lengwa.

Tafsiri ya Kisemantiki.

Mbinu hii ya tafsiri hufasiri kila neno katika sentensi jinsi lilivyo lakini kwa
kufuata sarufi ya lugha lengwa. Tafsiri ya kisemantiki huwekea mkazo kwenye
maana ya matini kama ilivyokusudiwa na mwandishi.

Tafsiri ya Kimawasiliano.
Tafsiri hii inazingatia na kumlenga msomaji wa matini lengwa ambaye
hatarajii kupata ugumu wowote katika matini anayosoma, anatarajia kupata
tafsiri nyepesi ya dhana za kigeni katika utamaduni wa lugha yake.